vitamind.azVitamin D səviyyəsinin ölçülməsi, çatışmazlığın sümük və immunitetə təsiri, doza seçimi və təkrar müayinə.
D vitamini yağda həll olunan, orqanizmdə hormon kimi fəaliyyət göstərən vitamindir. Günəş şüalarının təsiri ilə dəridə sintez olunur, qaraciyər və böyrəklərdə çevrilərək aktiv formaya keçir. Kalsium-fosfor mübadiləsini tənzimləyir, sümük sağlamlığını qoruyur və immun sisteminin normal fəaliyyətini təmin edir.
D vitamininin iki bioloji forması var: D2 (erqokalsiferol) bitki mənşəli qidalarda, D3 (xolekalsiferol) isə heyvan mənşəli qidalarda olur və günəş işığının təsiri ilə dəridə sintez olunur.
Hər iki forma qaraciyərdə 25-hidroksivitamin D-yə, böyrəklərdə isə aktiv forma olan 1,25-dihidroksivitamin D-yə — kalsitriola çevrilir. Məhz kalsitriol orqanizmdə hormon kimi fəaliyyət göstərir.
Bağırsaqlarda kalsiumun sorulmasını artırır və paratireoid hormonu ilə birlikdə qanda kalsium səviyyəsini sabit saxlayır. İmmun hüceyrələrin — makrofaqların və T-limfositlərin fəaliyyətini tənzimləyir.
Bundan başqa insulin sekresiyasına, arterial təzyiqə və sinir sisteminin işinə təsir göstərir.
Əlamətlər
Əlamətlər digər sağlamlıq problemləri ilə qarışa bilər — şübhə olduqda vəziyyət qan testi ilə qiymətləndirilir.
Diaqnoz qanda 25-hidroksivitamin D səviyyəsinin ölçülməsi ilə qoyulur. Analizin səhər saatlarında, ac qarına verilməsi məsləhət görülür, nəticəni isə endokrinoloq qiymətləndirir.
Optimal səviyyə 30–88 nq/mL sayılır. 20–30 nq/mL yetərsizlik, 20 nq/mL-dən aşağı əskiklik, 10 nq/mL-dən aşağı ciddi əskiklik, 4 nq/mL-dən aşağı isə ağır çatışmazlıq deməkdir. 150 nq/mL və daha yüksək göstərici vitamin D intoksikasiyası anlamına gəlir. Uşaqlarda və hamiləlik dövründə nəticə fərqli yozula bilər.
Risk qrupu
Əsas mənbə günəş işığıdır: yay aylarında gün ərzində 10–30 dəqiqə açıq havada olmaq səviyyəni artırmağa kömək edir. Qidalar arasında yağlı balıq (somon, skumbriya), yumurta sarısı, balıq qaraciyəri və zənginləşdirilmiş süd məhsulları önə çıxır. Sağlam yetkin şəxs üçün gündəlik qəbul orta hesabla 600–800 IU təşkil edir; yaşlılarda, hamilələrdə və çatışmazlığı olanlarda bu göstərici daha yüksək ola bilər.
D vitamini yağda həll olunduğuna görə əlavələr yağlı yeməklə birlikdə qəbul edilir. Həkim təyinatı olmadan, nəzarətsiz qəbul olunan yüksək dozalar hiperkalsemiyaya, böyrək daşına, ürəkbulanma, ishal və susuzluğa səbəb ola bilər. Doza laborator analizlərlə izlənilir və həkim məsləhəti ilə tənzimlənir.
Məqalələr
D vitamini çatışmazlığının əlamətləri və hansi xəstəliklərə səbəb olur? D vitamini orqanizm üçün vacib olan bir mikroelementdir və kalsium və fosfor…
OxuVitamin D artıqlığı təhlükəlidirmi? Vitamin D, orqanizmin sağlamlığı üçün əhəmiyyətli bir mikroelementdir və kalsium ilə fosfor metabolizmı tənzimləyərək sümük…
OxuVitamin D və ya vitamin D hormonu nədir? Vitamin D, orqanizmin sümüklərin sağlamlığını qoruması, kalsium-fosfor mübadiləsini tənzimləməsi və immun sisteminin…
OxuVitamin D çatışmazlığı riski daşıyan insanlar Vitamin D, orqanizmin sümük sağlamlığı, immun sistemi və metabolik funksiyalar üçün vacib olan yağda həll olunan…
OxuVitamin D çatışmazlığını dərmansız müalicə etmək mümkündürmü? Vitamin D, orqanizmin sağlam inkişafı və düzgün funksionallığı üçün vacib olan bir…
OxuVitamin D preparatlarının nəzarətsiz qəbulu çox ciddi fəsadlara yol aça bilər. Bunların ən birincisi vitamin D intoksikasiyasıdır. Dərman və zəhər arasında bir…
OxuD Vitamini necə qəbul edilməlidir? D vitamini yağda həll olunan və orqanizmin müxtəlif həyati funksiyalarında mühüm rol oynayan vitamindir. Onun düzgün qəbulu…
OxuD vitaminin çatışmazlığı qanda D vitamini səviyyəsinin ölçülməsi ilə qoyulur. Daha çox optimal sayılan 25 oksihidroksi vitamin D-nin analizi ilə biz qanda…
OxuD vitamini əslində bir hormondur.Bu, günəş şüalarının təsirindən dəridə yaranan önəmli hormonumuz olub, maddələr mübadiləsində çox əhəmiyyətli rollara…
Oxu
Baku Medical Plaza klinikası, Endokrinologiya şöbəsinin müdiri.
Dr. Hidayət Məmmədzadə — Baku Medical Plaza klinikasının Endokrinologiya şöbəsinin müdiri. 1998-ci ildən həkimdir; endokrinologiya, diabetologiya və pediatrik endokrinologiya üzrə ixtisaslaşıb.
Həkim haqqında ətraflıBaku Medical Plaza — M.Rəfili və R.Behbudov küçələrinin kəsişdiyi 389-cu məhəllə, Nəsimi rayonu, Bakı.
